Amerikan bilardosu (8, 9 ya da 10 top), düz bilardo (14.1), 3 bant ya da snooker: çeşidi kurallardan seç. Amerikan bilardosunda masa (frame) sayısıyla, 14.1 ve 3 bantta hedef sayıyla, snooker’da frame’lerle oynanır.
8 top / 9 top / 10 top
- Altı cepli masa
- 8, 9 ve 10 top
Amaç: Masadaki topları kurallara göre sokup her masayı (frame) kazanmak; belirlenen masa sayısına ilk ulaşmak.
Hazırlık
- 8 topta 15 top üçgene dizilir, 8 numara ortaya.
- 9 topta 1’den 9’a dokuz top elmas şeklinde dizilir; 1 önde, 9 ortada.
- 10 topta on top üçgende, 10 ortada.
- Açışı (break) kimin yapacağına yazı turayla ya da bant atışıyla karar verilir.
Oynanış
- 8 topta açıştan sonra bir oyuncu düz renkli (1–7) ya da çizgili (9–15) bir top sokunca o grup onun olur.
- Kendi grubunu bitiren 8’i, hangi cebe atacağını söyleyerek sokar.
- 9 ve 10 topta istaka topu her atışta önce masadaki en küçük numaralı topa değmelidir.
- Sonra hangi top girerse girsin sayılır.
- 10 topta atış söylenerek yapılır.
- Faul: istaka topunu sokmak, yanlış topa önce değmek ya da hiçbir topun banda gitmemesi.
- Faulde rakip istaka topunu masada istediği yere koyar.
Puanlama
- 8 topta grubunu bitirip 8’i söylediği cebe sokan masayı kazanır.
- 8’i erken ya da istaka topuyla birlikte sokan masayı kaybeder.
- 9 topta 9’u, 10 topta 10’u kurallara uygun sokan kazanır.
- 9 topta açışta 9’u sokmak da masayı kazandırır (“golden break”).
- Her masa bir sayıdır.
Oyunun sonu
- Maç “race” olarak oynanır: Belirlenen sayıda masayı ilk kazanan (ör. 5 masaya) maçı alır.
- Açış sırası masadan masaya değişebilir ya da kazanan açar; masanızda baştan kararlaştırın.
Not
- Eşli oyunda takım arkadaşları sırayla atar.
- Bazı masalar 8 topta “cep söyleme”yi yalnızca 8 için, bazıları her top için ister.
- Barlarda kaybeden kalkar, kazanan masada kalır.
- Açıştan masayı tek başına bitirmeyi (break and run) uygulamada işaretleyebilirsin.
Düz (14.1)
- 15 top
- Genellikle 100 sayıya
Amaç: Hedef sayıya (genellikle 100, resmi maçlarda 125–150) ilk ulaşmak. Masadaki her top, söylenen cebe sokulursa 1 sayıdır.
Hazırlık
- 15 top üçgene dizilir.
- Açışta oyuncu ya bir topu ve cebini söyleyip sokmak ya da iki topu ve beyaz topu banda göndermek zorundadır.
- Yoksa faul olur.
Oynanış
- Her atıştan önce hangi topun hangi cebe gireceği söylenir.
- Hangi top olduğu önemsizdir; renk ya da numara yoktur.
- Söylenen top girdiği sürece oyuncu masada kalır.
- On dört top girince on beşinci yerinde bırakılır, girenler yeniden üçgene dizilir.
- Seri kesilmeden devam eder; “sürekli” (continuous) adı buradan gelir.
Puanlama
- Sokulan her top 1 sayıdır.
- Her faul 1 sayı düşürür: beyazın cebe girmesi, bant şartının yerine gelmemesi, masadan top çıkması.
- Aynı oyuncu üst üste üç kez faul yaparsa ayrıca 15 sayı kaybeder ve sayacı sıfırlanır.
- Uygulamada her seride giren top sayısını ve seri faulle bittiyse bunu girersin.
- Üçüncü faulü uygulama kendisi sayar.
Oyunun sonu
- Hedef sayıya ilk ulaşan kazanır.
- Seri ne kadar uzun olursa olsun, hedefe ulaşıldığı an oyun biter.
Not
- Gündelik oyunda 50 ya da 75 sayıya oynanır.
- Bazı masalar üç faul cezasını uygulamaz.
- Hedef sayıyı oyunu kurarken seçersin; üç faul cezası masa kurallarındadır.
- Tek seride 14 top (bütün bir masa) özel bir seri olarak altın renkle gösterilir.
3 bant
- Cepsiz masa
- 3 top
Amaç: Üç bant kuralına uygun sayılar yapıp hedef sayıya ilk ulaşmak.
Hazırlık
- İki istaka topu (beyaz ve sarı, her oyuncunun kendi topu) ve bir kırmızı.
- Açış (ilk vuruş) yazı turayla ya da bant atışıyla belirlenir.
- Topların açış yerleri masada işaretlidir.
Oynanış
- Kendi topuna vurursun.
- Topun diğer iki topa da değmelidir.
- İkinci topa değmeden önce en az üç kez banda çarpmalıdır; bantlar aynı ya da farklı olabilir.
- Sayı yaptıkça atmaya devam edersin.
- İlk başarısız atışta seri biter ve sıra rakibe geçer.
Puanlama
- Her kurallı vuruş bir sayıdır.
- Seride kaç sayı yaptığın yazılır.
- Ortalama, toplam sayının seri (istaka) sayısına bölümüdür ve oyuncunun seviyesini gösterir.
- En yüksek seri de ayrıca not edilir.
Oyunun sonu
- Hedef sayıya (ör. 25, 30 ya da 40) ilk ulaşan kazanır.
- Eşit seri kuralında açan oyuncu hedefe ulaşırsa rakip son serisini atar.
- O da ulaşırsa oyun berabere biter ya da masa uzatmaya karar verir.
Not
- Serbest (top-top) oyunda bant şartı yoktur.
- Tek bantta istaka topu ikinci topa değmeden önce en az bir kez banda çarpar.
- Türkiye’de turnuvalarda 3 bant çoğunlukla 30 ya da 40 sayıya ve süre sınırıyla oynanır.
Snooker
- 15 kırmızı
- 6 renkli top
Amaç: Topları doğru sırayla sokup frame’i rakipten fazla puanla bitirmek.
Hazırlık
- Büyük, cepli bir masada kırmızılar üçgene, renkli toplar kendi noktalarına dizilir.
- Sarı 2, yeşil 3, kahverengi 4, mavi 5, pembe 6, siyah 7 puandır.
- Beyaz istaka topudur.
Oynanış
- Sıranda önce bir kırmızı sokmalısın, sonra istediğin bir renkli topu; ardından yine kırmızı, yine renkli.
- Sokulan renkli top, kırmızılar bitene kadar yerine geri konur.
- Kırmızılar bitince renkliler sırayla sokulur: sarıdan siyaha.
- Top sokamadığında sıra rakibe geçer.
- Sıra sendeyken art arda yapılan puan “seri”dir (break).
Puanlama
- Kırmızı 1, renkliler 2’den 7’ye puandır.
- Faul: yanlış topa önce değmek, beyazı sokmak, hiçbir topa değmemek.
- Faul rakibe en az 4, değilen top daha değerliyse o kadar puan yazdırır.
- Tek seride yapılabilecek en yüksek puan 147’dir.
Oyunun sonu
- Son siyah girince frame biter; puanı daha yüksek olan frame’i alır.
- Maç “best of” oynanır: 5 frame’lik maçta 3 frame alan kazanır.
- Puanlar eşitse siyah top yeniden konup oynanır.
Not
- Kısa oyunlar için 6 ya da 10 kırmızıyla oynanabilir.
- Eşli oyunda takım arkadaşları sırayla atar.
- Uygulamada frame sonundaki puanları ve istersen en yüksek seriyi girersin.
Masa kuralları
Masalarda en çok tartışılan kurallar. Başlamadan önce masayla anlaş; oyunu kurarken bunları açıp kapatabilirsin.
Üç faul cezası (−15)
Aynı oyuncu üst üste üç kez faul yaparsa faulün −1’ine ek olarak 15 sayı düşer.